Torfowisko Potoczek, miejsce, w którym czas płynie inaczej.

Torfowiska to jedne z najbardziej niezwykłych i zagrożonych ekosystemów na Ziemi, działają jak żywe archiwa natury. Od czasów lodowcowych gromadzą węgiel oraz wodę, pełniąc istotną rolę w biosferze.

Na terenie Nadleśnictwa Warcino występuje rezerwat przyrody „Torfowisko Potoczek”

fot. archiwum Nadleśnictwa Warcino

Czym jest rezerwat przyrody i kto go powołuje?

Rezerwat przyrody obejmuje obszary zachowane w stanie naturalnym lub mało zmienionym, ekosystemy, ostoje i siedliska przyrodnicze, a także siedliska roślin, siedliska zwierząt i siedliska grzybów oraz twory i składniki przyrody nieożywionej, wyróżniające się szczególnymi wartościami przyrodniczymi, naukowymi, kulturowymi lub walorami krajobrazowymi.

Nazwę rezerwatu, jego położenie lub przebieg granic, otulinę, cele ochrony oraz jego rodzaj, typ i podtyp określa Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska odpowiednim zarządzeniem.

Jakie dokumenty obowiązują w Rezerwacie Przyrody „Torfowisko Potoczek” ?

Podstawą prawną utworzenia rezerwatu było Zarządzenie Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego z dnia 26 marca 1982 r. (M.P. Nr 10 z dnia 06.04.1982 r., poz. 74). Rezerwat obejmuje obszar 15,24 ha.

Plan ochrony dla rezerwatu przyrody „Torfowisko Potoczek” został ustanowiony Zarządzeniem Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gdańsku z dnia 29 listopada 2019 r. (opublikowanym w Dzienniku Urzędowym Województwa Pomorskiego z 2019 r. poz. 6018), a następnie modyfikowany m.in. zarządzeniem z 9 grudnia 2021 r.

ryc. PUL Nadleśnictwa Warcino na lata 2026-2035

Jakie tereny chroni rezerwat przyrody „Torfowisko Potoczek”?

Celem ochrony przyrody w rezerwacie jest zachowanie ekosystemu torfowiska wysokiego i boru i lasu bagiennego oraz charakterystycznej dla nich bioty oraz cennych gatunków fauny i flory. Rodzaj rezerwatu określono jako torfowiskowy.

Do najważniejszych walorów florystycznych rezerwatu należy obecność stanowisk nasięźrzała pospolitego Ophioglossum vulgatum, rosiczki okrągłolistnej Drosera rotundifolia, bagnicy torfowej Scheuchzeria palustris, turzycy bagiennej Carex limosa, rdestnicy alpejskiej Potamogeton alpinus. Na uwagę zasługuje również wyjątkowo liczne występowanie  widłaka jałowcowatego Lycopodium annotinum.

Ponadto Na tym terenie rosną porosty typowe dla zbiorowisk leśnych związanych z torfowiskami. Wśród nich warto wyróżnić trzy rzadkie w tym regionie gatunki: Absconditella sphagnorum, Biatora hemipolia f. pallida oraz Calicium parvum.

Więcej bardzo cennych informacji nt. przedmiotu ochrony można zaczerpnąć z Planu Ochrony Rezerwatu Przyrody „Torfowisko Potoczek”.

Czym jest torfowisko wysokie i jakie mamy typy torfowisk?

Woda stanowi klucz do zrozumienia tego, jak funkcjonuje torfowisko – to właśnie sposób zasilania nią decyduje o charakterze danego miejsca, jego żyzności (trofii) oraz o tym, jakie rośliny i zwierzęta je zasiedlą. Z tego powodu najczęściej stosowany w Polsce podział torfowisk opiera się właśnie na źródłach pochodzenia wody.

Trzy główne typy ekologiczne torfowisk

Jak długo powstaje torfowisko?

Średni przyrost warstwy torfu to zaledwie około 1 milimetra rocznie. Oznacza to, że aby powstała zaledwie metrowa warstwa torfu, natura potrzebuje aż tysiąca lat!

Ze względu na brak tlenu w głębszych warstwach i kwaśne środowisko, rozkład materii organicznej jest niezwykle powolny. Dzięki temu w torfie idealnie zachowują się pyłki roślin, szczątki owadów, a nawet przedmioty. W zależności od torfowiska i jego rodzaju, warstwa torfu może sięgać od 3-4 m, nawet do 6 czy 8 m, zatem historia torfowisk sięga   nierzadko 4-8 tysięcy lat.

Dlaczego chronimy torfowiska?

Ochrona ekosystemu torfowiska to nie tylko dbałość o rzadkie gatunki roślin, takie jak mięsożerne rosiczki, mchy torfowce, czy turzyce. Najważniejsza jest stabilność naszego klimatu. Torfowiska są najskuteczniejszymi lądowymi magazynami węgla i gigantycznymi rezerwuarami wody, które chronią nas przed suszą i powodziami.

W Nadleśnictwie Warcino stworzono ścieżkę dydaktyczną przy rezerwacie przyrody „Torfowisko Potoczek”. Warto się tu zatrzymać, aby w ciszy lasu poczuć szacunek do natury, która powoli tworzy te wyjątkowe miejsca.